تطبیق هرمنوتیکی مفهوم صلح در مکتب ایرانی و جماعت‌گرایی معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
نیلوفر چینی‌چیان
استادیار گروه، علوم سیاسی، دانشگاه محمد رسول‌الله ص.ایران،تهران
10.22034/ipsan.2026.583344.1008
چکیده
مفهوم صلح همواره از بنیادی‌ترین مفاهیم اخلاقی و سیاسی در تاریخ اندیشه بشری بوده است. مفهومی که همواره با بحران معنا و در معرض سیطره گفتمان‌های متنوع و حتی گاه متعارض تعریف می‌شود. دو افق فکری مکتب ایرانی با ریشه‌های باستانی، حکمت ایرانی - اسلامی و عناصر عرفانی خود، و مکتب جماعت‌گرایی معاصر با تأکید بر مفاهیمی چون خیر مشترک و نقد فردگرایی لیبرال ، فهمی خاص از صلح را تعریف کردند.
سؤال اصلی: بر مبنای هرمنوتیک فلسفی گادامر، چه نسبت و اشتراکاتی میان مکتب ایرانی صلح و جماعت‌گرایی معاصر در تبیین صلحِ فضیلت‌محور وجود دارد؟ فرضیه پژوهش: علی‌رغم تفاوت‌های تاریخی و فرهنگی، این دو سنت در مؤلفه‌هایی چون خیر مشترک، مدارا، نوع‌دوستی و نقد فردگرایی افراطی دارای همگرایی مفهومی‌اند.
هدف پژوهش: واکاوی ظرفیت‌های معنایی مکتب ایرانی صلح و تبیین امکان گفت‌وگوی بین‌الافقی آن با جماعت‌گرایی معاصر‌در بازتعریف مفهوم صلح است. یافته‌ها: این پژوهش نشان می‌دهد از‌سویی در هر دو سنت، صلح فراتر از فقدان جنگ، به‌مثابه امری اخلاقی و فضیلت‌محور فهم می‌شود و پیوندی وثیق باعدالت، سنت و خیر مشترک دارد؛ ازسوی‌دیگر روش هرمنوتیک گادامر امکان امتزاج افق‌ها و آشکارشدن ظرفیت‌های نظری مشترک این دو جریان فکری را به‌خوبی فراهم می‌سازد.
نتیجه‌گیری: صلح در مکتب ایرانی مفهومی چندوجهی و ریشه‌دار است که در پیوند باعقل، دین، عرفان و اخلاق، فراتر از سیاست و فقدان جنگ تعریف می‌شود. در هر دو سنت فکری جایگاه اجتماع در شکل‌گیری هویت و ارزش‌های انسانی حائز اهمیت است. تلقی از صلح به‌عنوان سیاست فضیلت‌محور و اخلاق‌گرا در هر دو سنت فکری مشاهده می‌شود.
کلیدواژه‌ها
صلح ایرانی
جماعت‌گرایی
خیر مشترک
اخلاق
هرمنوتیک

عنوان مقاله English

Hermeneutic application of the concept of peace in the Iranian school and contemporary Communitarianism

نویسنده English

Nilofar Chinichian
Political Science, Mohammad Rasoolallah University, Tehran, Iran
چکیده English

Peace has always been one of the most fundamental moral and political concepts in the history of thought. A concept that always faces a crisis of meaning. The two intellectual horizons of the Iranian school with ancient roots, Iranian-Islamic wisdom and the contemporary Communitarianism school, emphasizing concepts such as the common good and the critique of liberal individualism, defined a specific understanding of peace.
Main question: Based on Gadamer's philosophical hermeneutics, what are the similarities and commonalities between the Iranian school of peace and contemporary collectivism in explaining virtue-based peace?
Research hypothesis: Despite historical and cultural differences, these two traditions have conceptual convergence in components such as the common good, tolerance, altruism, and the critique of extreme individualism.
The purpose of the research: To analyze the Iranian school of peace and explain the possibility of its inter-horizon dialogue with contemporary Communitarianism in redefining the concept of peace.
Findings: In both, it is understood as a moral and virtue-based matter and has a close connection with justice, tradition, and common good. Gadamer's hermeneutic method allows the horizons of these two intellectual streams to be combined.
Conclusion: In both intellectual traditions, peace is considered as a virtue-based and moralistic policy.

کلیدواژه‌ها English

Iranian peace
Communitarianism
common good
ethics
hermeneutics
Barash, D. P., & Webel, C. P. (2011). Peace and conflict studies. Sage.
Brosius, M. (2010). Pax Persica and peoples of the Black Sea Region: Extent and limits of Achaemenid imperial ideology. In Black Sea Studies. Aarhus University Press. Aarhus University Press, London, UK
Fredrick Starr, S. (2018). Lost enlightenment: Central Asia’s golden age from the Arab conquest to Tamerlane (H. Afshar, Trans.). Tehran: Markaz Publication.
Gadamer, H.-G. (2004). Truth and method. London: Continuum.
Gali, V. B. (1993). Philosophers of peace and war (M. Hakimi, Trans.). Tehran: Nahr-e-Markaz.
Galtung, J. (1969). Violence, peace, and peace research. Journal of Peace Research.
Galtung, J. (1996). Peace by peaceful means: Peace and conflict, development and civilisation. London: Sage Publications.
Kajtez, I. (2018). The essence of phenomenon of peace and the notion of peace building. ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/330975845
Rawls, J. (1993). The law of peoples. Critical Inquiry, 20(1).
Richmond, P. O. (2008). Peace in international relations. New York: Routledge.
Sandel, M. (1982). Liberalism and the limits of justice. New York: Cambridge University Press.
Taylor, C. (1989). Sources of the self: The making of the modern identity. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Taylor, C. (1992). Multiculturalism and “the politics of recognition”. Princeton: Princeton University Press.
Wendt, A. (1999). Social theory of international politics. Cambridge University Press.
Wiesehöfer, J. (2009). The Achaemenid Empire. In I. Morris & W. Scheidel (Eds.), The dynamics of ancient empires (pp. 66–98). Oxford: Oxford University Press.
مطالعات صلح
دوره 1، شماره 2
تابستان 1404
صفحه 95-130