بازسازی اعتماد مدنی در جوامع در حال گذار: پیوند آشتی اخلاقی مورفی با صلح مثبت گالتونگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سید عرفان ترکش 1
محمد توحیدفام 2
1 دانشجوی دکتری تخصصی علوم سیاسی (گرایش اندیشه سیاسی)، گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 (نویسنده مسئول) استاد گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،
10.22034/ipsan.2026.581869.1004
چکیده
هدف پژوهش: بازسازی اعتماد مدنی از چالش‌های بنیادین جوامع پسا منازعه است. این پژوهش با هدف تبیین ساز و کارهای بازسازی اعتماد در دوران گذار، به تحلیل و تلفیق دو چارچوب نظری مکمل یعنی آشتی اخلاقی مورفی و صلح مثبت گالتونگ می‌پردازد و نسبت میان ابعاد اخلاقی و ساختاری اعتماد مدنی را بررسی می‌کند. فرضیه اصلی این است که اعتماد پایدار مستلزم پیشروی هم‌زمان ترمیم اخلاقی و اصلاح ساختاری است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر با رویکرد تحلیل نظری-مفهومی و با اتکا به خوانش انتقادی آثار اصلی گالتونگ در حوزه صلح مثبت و مورفی در حوزه آشتی اخلاقی، یک مدل تلفیقی اعتماد مدنیِ اخلاقی-ساختاری را استخراج می‌کند. اعتبار این مدل از طریق تحلیل تطبیقی چهار تجربه واقعی گذار (آفریقای جنوبی، شیلی، بوسنی و رواندا) ارزیابی شده است.
یافته‌ها: تحلیل نظری نشان می‌دهد که رویکرد گالتونگ با تمرکز بر ساختارها، از بعد روابط اخلاقی غفلت می‌کند؛ در مقابل، رویکرد مورفی با تأکید بر آشتی اخلاقی، ابزارهای ساختاری را کمتر تحلیل می‌کند. مطالعه موارد تجربی تأیید کرد که عدم توازن میان این دو بعد (مانند آفریقای جنوبی و شیلی) یا فقدان هم‌زمان آنها (مانند بوسنی) به شکست بازسازی اعتماد مدنی منجر می‌شود.
نتیجه‌گیری: مدل پیشنهادی نشان می‌دهد که اعتماد مدنی پایدار در جوامع گذار، نیازمند چهار ستون است: عدالت ساختاری، پاسخگویی نهادی، جبران اخلاقی و برابری اقتصادی-حقوقی. این یافته‌ها برای جوامع خاورمیانه و ایران که با خشونت ساختاری و شکاف‌های اعتمادی روبه‌رو هستند، دلالت‌های سیاستی دارد. گذار موفق مستلزم هم‌زمانی اصلاح نهادی و ترمیم روابط اخلاقی است.
کلیدواژه‌ها
اعتماد مدنی
عدالت انتقالی
آشتی اخلاقی
صلح مثبت
خشونت ساختاری
گالتونگ
مورفی

عنوان مقاله English

Rebuilding Civil Trust Societies in Transition: Linking Murphy’s Moral Reconciliation with Galtung’s Positive Peace

نویسندگان English

Erfan Tarkesh 1
Mohamad Tohidfam 2
1 PhD Candidate in political science, majoring in political thought, Political Science Department, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Professor of Political Science Department, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

Rebuilding civic trust is one of the fundamental challenges in post‑conflict and transitional societies—societies that grapple both with the moral wounds of the past and with the persistence of structural inequalities. This article examines the mechanisms through which sustainable trust can emerge by integrating two complementary theoretical frameworks: Colleen Murphy’s concept of moral reconciliation and Johan Galtung’s theory of positive peace.
The central question addressed is how an effective linkage can be established between moral repair and structural reform. The article argues that a narrow focus on institutional reconstruction, without accountability and reparation, leads to chronic distrust, while moral reconciliation that lacks structural transformation is likewise unsustainable.
Adopting a theoretical–conceptual approach, the study proposes an integrative model that identifies transitional justice, accountability, the removal of structural violence, the reduction of inequality, and the strengthening of social morality as complementary pillars for rebuilding civic trust. This framework may serve as an analytical guide for policymaking in societies undergoing political and social transition.
Keywords: Civic Trust; Transitional Justice; Moral Reconciliation; Positive Peace; Structural Violence; Galtung; Murphy.

کلیدواژه‌ها English

Civic Trust
Transitional Justice
Moral Reconciliation
Positive Peace
Structural Violence
Galtung
Murphy
Andrieu, K. (2010). Civilizing peacebuilding: Transitional justice, civil society and the liberal paradigm. Security Dialogue, 41 (5), 537–558. https://doi.org/10.1177/0967010610382109
Bjarnegård, E., & Melander, E. (2017). Pacific men: How the feminist gap explains hostility. The Pacific Review, 30 (4), 478–493. https://doi.org/10.1080/09512748.2016.1264456
Chandler, D. (2000). Bosnia: Faking democracy after Dayton (2nd ed.). Pluto Press.Clark, P. (2010). The Gacaca courts, post-genocide justice and reconciliation in Rwanda: Justice without lawyers. Cambridge University Press.
Fukuyama, F. (1995). Trust: The social virtues and the creation of prosperity. Free Press.
Galtung, J. (1969). Violence, peace, and peace research. Journal of Peace Research, 6(3), 167–191. https://doi.org/10.1177/002234336900600301
Galtung, J. (1996). Peace by peaceful means: Peace and conflict, development and civilization. SAGE Publications.
Garretón, M. A. (2003). Incomplete democracy: Political democratization in Chile and Latin America. University of North Carolina Press.
Hamber, B., & Gallagher, E. (Eds.). (2015). Psychosocial perspectives on peacebuilding. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-09937-8
Hardin, R. (2002). Trust and trustworthiness. Russell Sage Foundation.
Levi, M. (1998). A state of trust. In V. Braithwaite & M. Levi (Eds.), Trust and governance (pp. 77–101). Russell Sage Foundation.
Murphy, C. (2010). A moral theory of political reconciliation. Cambridge University Press.
Luhmann, N. (1979). Trust and power. Wiley.
Mamdani, M. (2001). When victims become killers: Colonialism, nativism, and the genocide in Rwanda. Princeton University Press.
Murphy, C. K. (2017). The conceptual foundations of transitional justice. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781316092323
Nagy, R. (2008). Transitional justice as global project. Third World Quarterly, 29 (2), 275–289.
Putnam, R. D., Leonardi, R., & Nanetti, R. Y. (1993). Making democracy work: Civic traditions in modern Italy. Princeton University Press.
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon & Schuster.
Richmond, O. P. (2008). Peace in international relations. Routledge.
Richmond, O. P. (2014). Failed statebuilding: Intervention, the state, and the dynamics of peace formation. Yale University Press.
Rosanvallon, P. (2008). Counter-democracy: Politics in an age of distrust. Cambridge University Press.
Schaap, A. (2005). Political reconciliation. Routledge.
Sharp, D. N. (2013). Interrogating the peripheries: The preoccupations of fourth generation transitional justice. Harvard Human Rights Journal, 26, 149–178.
Truth and Reconciliation Commission of South Africa. (1998). Truth and Reconciliation Commission of South Africa report (Vol. 1). The Commission.
Verdoolaege, A. (2008). Reconciliation discourse: The case of the Truth and Reconciliation Commission. John Benjamins Publishing.
Verdeja, E. (2009). Unchopping a tree: Reconciliation in the aftermath of political violence. Temple University Press.
Waldorf, L. (2006). Mass justice for mass atrocity: Rethinking local justice as transitional justice. Temple Law Review, 79, 1–84.
مطالعات صلح
دوره 1، شماره 3
پاییز 1404
صفحه 1-23